Nederlandse deltanatuur: het beschermen meer dan waard

Nergens anders in Nederland is de concentratie vogels zo groot als in onze delta en de Wadden. Deze gebieden behoren tot ’s werelds belangrijkste ecosystemen: wetlands. Ze vormen het leefgebied van duizenden soorten dieren, vogels en planten. Boswachter Paul Begijn van Natuurmonumenten ging op zoek naar het belang van deze wetlands.

 

Driftig trippelt een wulp langs de randen van de Roggenplaat in de Oosterschelde. Op zoek naar een malse leegloper. Hij is in goed gezelschap van een in zwart-wit verenkleed gehulde steltloper met fel oranje snavel. “Het is een scholekster”, weet Begijn. “Voor concurrentie hoeft de wulp niet te vrezen. De scholekster heeft vooral oog voor kokkelschelpen, die goed verborgen in de slikken zitten.” Maar er is haast geboden, langzaam neemt de vloed weer bezit van de zandplaat. De voedselrijke randen spoelen als eerst onder. De hoger gelegen delen zijn vaak minder interessant, ze bevatten minder voedsel. Voor de scholekster en de wulp zit er niks anders op dan een veilig heenkomen te zoeken in de wetlands van Plan Tureluur, wachtend tot het water in de Oosterschelde zich weer terugtrekt.

Wetlands in Nederland

Moerassen, meren, rivierdelta’s en ondiepe kustzones van zeeën, allemaal voorbeelden van wetlands waar de biodiversiteit enorm hoog is. Begijn: “In Nederland zijn 43 waterrijke gebieden aangewezen als wetland met een totale oppervlakte van 817 duizend hectare. Van de landen in de Europese Unie heeft alleen Duitsland een grotere oppervlakte wetlands.” Volgens de boswachter zijn wetlands van levensbelang voor het ecosysteem op aarde. “Maar ze hebben meer te bieden. Zo zijn wetlands belangrijke klimaatbuffers, ze bieden een oplossing voor overtollig rivierwater en hebben vaak een remmende werking bij stormen van zee. Daarnaast is gebleken dat wetlands met een rijke vegetatie (denk aan mangroven) een zuiverende functie hebben. Onze drinkwatervoorzieningen zijn in grote mate afhankelijk van wetland systemen.”

Oosterschelde

Nationaal Park Oosterschelde is een van de belangrijkste wetlandgebieden van Nederland. Samen met de andere zeearmen en mondingen vormen ze de Zuidwestelijke delta. Niet alleen een ontzettend belangrijk leefgebied voor verschillende vogelsoorten, planten en dieren, maar ook een stepping stone voor andere leefgebieden in de wereld. Boswachter Paul Begijn: “Het ligt misschien niet naast de deur, maar de wetlands in West-Afrika zijn onlosmakelijk verbonden met onze eigen delta. Tienduizenden vogels pendelen jaarlijks op en neer tussen hun overwinteringsgebieden in Afrika en Nederland. En voor veel steltlopers is zelfs Nederland slechts een tussenstation voor een veel langere reis naar de noordelijk gelegen broedgebieden in bijvoorbeeld Rusland en Groenland. Daarmee heeft de Oosterschelde niet alleen een functie van leefgebied, maar ook als ‘wegrestaurant’.”

Het beschermen meer dan waard

Op 2 februari is het Wereld Wetlands Dag. Op deze dag is in de Iraanse stad Ramsar in 1971 de Convention on Wetlands getekend. In deze conventie verplichten regeringen zich hun wetlands te beschermen en op de juiste wijze te gebruiken. Natuurmonumenten neemt samen met andere partnerorganisaties graag zijn verantwoordelijkheid in de delta. Met de aanleg en uitbreiding van natte zilte natuur in natuurontwikkelingsgebied Plan Tureluur is volop ruimte gemaakt voor kust- en weidevogels rond de Oosterschelde. Maar ook de zeldzame Noordse woelmuis, reeën en zilte planten als zeekraal en klein schorrenkruid voelen zich er thuis. En eind dit jaar wordt de volgende belangrijke stap gezet: de zandsuppletie van de Roggenplaat. Ruim 1,62 miljoen kuub zand wordt er gestort op de plaat. Zo blijft de 1500 hectare grootte zandplaat ook in de toekomst een rijkgedekte tafel voor steltlopers en kunnen zeehonden er uitrusten en hun jongen groot brengen.

 

Deel dit artikel